با سلام. به دلیل شرکت در جلسه کمیته علمی همایش تغییر برنامه درسی در تهران هستم و کلاس های این هفته تشکیل نخواهد شد. در برگشت در مورد کلاس های جبرانی صحبت خواهیم کرد. با تشکر آیتی
با سلام خدمت همکلاسی های گرامی
دوستان عزیز این هفته کلاسهای آقای دکتر آیتی مورخ26/8/92و27/8/92 تعطیل می باشد ولی کلاسهای آقای دکتر زنگویی ودکتر عسگری برگزار می شود ودر صورت غیبت در کلاس درس مربوطه برای دانشجو حذف می گردد.
سری دارم که شیدای حسین است دلی کان دل فقط جای حسین است
مقدمه
برنامه درسی که محصول برنامه ریزی درسی است به مجموعهای از تجربیات اطلاق می شود که در اختیاریادگیرندگان قرار میگیرد. برای طراحی برنامه درسی روشهای متعددی وجود دارد که روش موضوعی، روش موازی، روش میان رشتهای ، روش چند رشتهای و روش فرا رشته ای از مهمترین آنها به شمار میآید. هر کدام از روشها اصول و مراحل خاص خود را داشته و محاسن و معایب ویژهای دارند. مسئله این است که اهداف همه رویکردها و روشها، یادگیری و ایجاد تغییرات مطلوب در رفتار یادگیرنده است. تغییرات مطلوب شامل تغییر در دانش، نگرش و مهارت افراد میباشد و این امر یکی از اهداف عمده نظام تعلیم و تربیت محسوب میشوند و تمام تلاشها و منابع برای رسیدن به این هدف مهم صرف میگردد.
دید زهرا را به بالاے ســـــــرش
با زبان حال مےگفتش بتـــــــول
مرحبا "عبـــــــاس جان" حجت قبـــــــول
رویکردبرنامه ی درسی ،دیدگاه ونگرش مارانسبت به مدرسه وجامعه منعکس می کند.یعنی اگردراین مورد این نگرش ها احساس قوی وشدید داشته باشیم می تواندبه صورت یک دیدگاه فراگیردرآید.
رویکردهای برنامه ی درسی می تواندازدیدگاه فنی وغیرفنی یاعلمی وغیرعلمی نگریسته شود.
رویکردهای فنی وعلمی: بانظریه هاوالگوهای تعلیم وتربیت سنتی منطبق است .
رویکردغیرفنی وغیرعلمی: به عنوان بخشی از فلسفه وسیاست های تعلیم وتربیت پیشتازبه وجودآمده است وباشیوه های آموزشی تثبیت شده درچالش اند.
رویکردرفتاری
قدیمی ترین وعمده ترین رویکرد برنامه ی درسی وازمکتب دانشگاه شیکاگوریشه گرفته است.
رویکردی وسیله –هدف ، منطقی تجویزی، وبراصول علمی وفنی تاکیددارد.ومعمولابرمبنای یک طرح کلی یاسنداهداف غایی تصریح ومشخص می شوند.
چارچوب مرجعی برای سایررویکردهاست.
نام هایی که به این رویکرد اطلاق می شود شامل: اثبات گرایی منطقی، تجربه گرایی مفهومی، تجربه گرایی فلسفی منطقی علمی وفن مدار است ونشان می دهد که این رویکرد با اصولی برای نظریه پردازان وکارورزان هردوسروکاردارد.
رویکرد رفتاری بااندیشه ی کارایی وتحت تاثیرتجارت وصنعت ونظریات مدیریت علمی تایلرآغازشد.
کارکرد کارایی مدارس که گاهی ازسوی منتقدان ( تئوری ماشینی ) خوانده می شود.
بعد ریموندکالاهان این ایده راآیین کارایی نامید.که هدف آن علمی کردن مدارس بودوبرنامه ی درسی وتبدیل یاددهی یادگیری به رفتارهای دقیق بعدازاوبابیت کتابی با عنوان (چگونه برنامه ی درسی تهیه کنیم ) راجهت انطباق وسازگارنمودن با نیازهای ازپیش تعیین شده ی دانش آموزان مطرح کرد.
بعد تایلررفتارگرایی رابا توجه به نفوذثرندایک باپیشرفت گرایی وتحت تاثیردیویی بانهضت علمی طرح برنامه ی درسی تلفیق کرد.
اکنون عده ی قلیلی ازرفتارگرایان محض درسنامه ی برنامه ی درسی تالیف می کنند.نویسندگان رفتاری اکنون به تهیه ی طرح های کلی برای تهیه ی برنامه ی درسی متکی هستندوبرنامه ریزی رافعالیتی زنجیره ای ومتوالی درنظر میگیرند.
رویکردمدیریتی
مدرسه رابه عنوان یک نظام اجتماعی درنظرمی گیردویادآورنظریه ی سازمانی است.
مدافعان این رویکرد به تغییرونوآوری علاقه مندهستندومتخصص برنامه ی درسی رابه عنوان کارورز درنظرمی گیرد .
رویکرد مدیریتی ازالگوهای آموزشی وسازمانی واجرائی اوایل سالهای 1900ریشه گرفته است.
این همان عصری است که طرح های گوناگون نواحی آموزشی توسط مدیران درتلاش برای تغییرافقی وعمودی مدارس ارائه شد.
سرپرستان ودستیاران دررهبری برنامه ی درسی دخالت زیادی داشتندوازیک ناحیه به ناحیه ی دیگرمی رفتند.
مفهوم مدیر به عنوان رهبروهدایت کننده ی برنامه ی درسی باب شد ومدرسه ی میدوست رشته ی برنامه ی درسی وآموزشی راتحت تسلط درآورد.
این مدیران بیشتردل نگران سازمان واجرابودند تامحتوا.
رویکردسیستمی
این رویکرد که گاهی به آن (مهندسی برنامه ی درسی ) گفته می شودشامل فرایندهایی است که برنامه ی درسی را به وسیله ی مهندسانی ازقبیل سرپرستان هماهنگ کنندگان ومدیران مدارس همراه بامراحل وساختارها وبرنامه ی واحدها الزام آورمی ساخت.
درنگرش مبتنی برنظام ها دربرنامه ی درسی بخش های کل ناحیه ی آموزشی یامدرسه ازلحاظ بسته بودن وتاثیری که بریکدیگردارندبه طوردقیق مورد بررسی قرارمی گیرند.
یک کاربردویژه آن توسط موسسه ی رند تدوین شد.
یکی دیگرازشناخته ترین رویکردها تکنیک ارزش سنجی است.
بیوجامپ نخستین نظریه ی سیستم های برنامه ی درسی راتوصیف کرداوتئوری تعلیم وتربیت رابه 5تئوری تقسیم کرد:
1)مدیریت 2)مشاوره 3) برنامه ی درسی 4) آموزش 5) ارزش سنجی
متخصصان برنامه ی درسی که به رویکردسیستم هابها می دهند درمورد برنامه ی درسی یک نگرش کلی قائل هستندوبامواردومسائل برنامه ی درسی که به کل آموزش یانظام آموزش مربوط است سروکاردارند.
رویکرد علمی
این رویکردبه عنوان رویکرد(سنتی، دایره المعارفی، کل نگر، عقلانی یادانش محور) نامیده می شود سعی می کند موقعیت های اصلی گرایش ها ومفاهیم برنامه ی درسی راتجزیه وتحلیل وترکیب نماید این رویکرد تمایل به تاریخی وفلسفی بودن دارد وبه میزان کمی دارای ماهیت اجتماعی است.
این رویکرد ازآثارفلسفی دیویی ، هنری موریسون، وبویدبدنشات گرفته است وبین سالهای 1950تا1930 درآثاردانشمندان توضیح داده شده است.
درسالهای 1950توجه اصلی به برنامه ی درسی برساختاررشته وروشهای کیفی متمرکز شد وجذابیت ووجهه ی خودرا ازدست داد.
رویکرد انسان گرایی
این رویکردعقیده دارد رویکردهای قبلی خیلی فنی مداروانعطاف ناپذیرند.
این رویکرد ریشه درفلسفه پیشرو ومترقی وجریان کودک محوری دارد.اینها پیشبردتدریس رامبتنی بررشد وکنجکاوی طبیعی کودک بنانهادند.
این رویکرد برای دانش آموزان طبقه ی متوسط وطبقه ی بالاترازمتوسط ودانش آموزان ممتاز هدایت گربود.سایرتئوری های تحولی وتکاملی (اریکسون ومازلو) وروشهای کودک مدار(فروبل ، پستالوزی ونیل ) ازشیوه های انسان گرایی مشتق شد.
به برنامه ی رسمی وغیررسمی توجه دارند نه تنها به شناخت بلکه تمام شخصیت کودک راموردتوجه قرارمی دهند.وبه موسیقی ف هنر، ادبیات ، آموزش ، بهداشت وعلوم انسانی به اندازه ی ریاضی اهمیت قائل هستند.
غالبا نظردانش آموزرادرتدوین برنامه ی درسی مورد توجه قرارمی دهند ورویکردی ازپایین به بالا دارند.
رویکردنومفهوم گرایان
فاقدالگومی باشند وکارخودرابرمسائل بزرگتر ایدئولوژی واخلاقی تعلیم وتربیت ونهادها یاقتصادی ، سیاسی ، واجتماعی متمرکز میکنندومعتقدندهدف برنامه ی درسی باید رهایی بخش باشد به جای آنکه کنترل کننده ی نظام موجودباشد.
نگرش آنها به برنامه ی درسی ذهنی ، سیاسی وایدئولوژیکی است وبرای پاسخ نه به علوم ونه به روشهای تجربی اتکا نمی کنند.
مقدمه
نقش محوری انسان در توسعه و نیل به موفقیت در زمینههای
گوناگون، لزوم توجه به تعلیم و تربیت متناسب با اهداف تعیین شده را به تصمیم گیران
و سیاستگزاران تاکید مینماید. در جهان متغیر امروزی آموزش و پرورش به عنوان
مولفهای تاثیرگذار در اداره آینده کشور به دلیل پیچیدگی روابط و تعاملات و تغییر
عوامل محیطی و سازمانی مستلزم رعایت ملاحظات متعددی است. شناخت و آگاهی نسبت به
شرایط آینده تعلیم و تربیت، نیاز اساسی سیاستگزاران و مدیران عالی این نهاد مهم ا
ست. امروزه این نیاز از طریق مطالعات آینده پژوهی پاسخ داده میشود. سازمان آموزش و
پرورش کشور از این حیث مستثنی نبوده و مطالعات آینده پژوهی میتواند امکان جدیدی
برای مسؤولان و مدیران این سازمان در زمینه افزایش کارایی آموزشی با استفاده از
پیشرفتهای علم و فن آوری ایجاد نماید. مقاله حاضر درپی پاسخ به این سوال است که
آینده پژوهی چه نقشی در کارایی آموزش و پرورش مقطع ابتدایی کشور داشته و چه
سازوکارهایی برای ایفای این نقش وجود دارد؟
ميل به آگاهي و شناخت آينده همواره
در طول زندگي انسان از گذشتههاي دور وجود داشته است. اهميت و نياز به اطلاع از
حوادث مستقبل در طول تاريخ، با ظهور افرادي در هيأت پيشگو و طالعبين بروز يافته و
پاسخ داده شده است. در گذشته به واسطه نازل بودن سطح دانش و معرفت اين ميل محدود به
زمانهاي كوتاه در آينده بوده ولي امروزه با رشد علم و توسعه فنآوريها، انسان به
دورههاي بلندمدت ميانديشد.
یادگیری خود راهبر
ﻋﻮﺍﻣــﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺩﺭ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍﻫﺒﺮ، ﺷــﺎﻣﻞ ﻣﻮﺍﺭﺩﻱ ﺍﺳــﺖ
ﻛــﻪ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍﻫﺒﺮ ﺩﺍﻧﺸــﺠﻮﻳﺎﻥ ﻣﺆﺛﺮ ﺍﺳــﺖ. ﺍﻳﻦ
ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺍﺻﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺳﺘﺮﺱ
ﺩﺍﻧﺸــﺠﻮﻳﺎﻥ ﻣﻲ ﺑﺎﺷــﺪ. ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺯ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺳــﺘﺮﺱ، ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﺍﺳﺖ
ﻛﻪ ﺩﺍﻧﺸــﺠﻮﻳﺎﻥ ﺍﺣﺴــﺎﺱ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻭ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﺧﻮﺩ
ﻣﻲ ﻛﻨﻨــﺪ. ﺩﻭﻣﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴــﺮ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩﻫﺎﻱ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ ﻣﻲ ﺑﺎﺷــﺪ. ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ
ﻣﻮﺭﺩ ﻧﮕﺮﺵ ﺩﺍﻧﺸــﺠﻮﻳﺎﻥ ﻧﺴــﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪ ﻭ ﺭﻭﺵ ﻣﻌﻤﻮﻝ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭ
ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱﺁﻥﻫﺎﻣﻲﺑﺎﺷــﺪ؛ﻭﺩﺭﻧﻬﺎﻳﺖﺳــﻮﻣﻴﻦﻣﺘﻐﻴــﺮﻣﺤﻴﻂﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ
ﻣﻲ ﺑﺎﺷــﺪ. ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ، ﻣﺴــﺎﺋﻞ ﻋﻤﺪﻩ ﺩﺭ ﻣــﻮﺭﺩ ﻣﺤﻴﻂ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ
ﺩﺍﻧﺸــﺠﻮﻳﺎﻥ ﻭ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺁﻥ ﻫﺎ ﻧﺴــﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎﻱ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍﻫﺒﺮ
ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ ﺣﺪ ﻭﺍﺳﻂ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .
یادگیری خود راهبر در کلاس های چند پایه
ارزيابي مهارتهاي يادگيري خود راهبر
مفهوم يادگيري خودراهبر در بافت هاي كاملا متفاوتي استفاده شده و به ويژه براي آموزش بزرگسالان از اهميت بيشتري برخوردار است . خودراهبري به عمل كردن براساس نظر و فرمان خود و حركت به سمت اهداف شخصي اشاره دارد .طبق نظر برکت ، یادگیری تحت عنوان مشارکت در فعالیت های یادگیری تعریف می شود که در آن فرد دارای مسئولیت شخصی برای توسعه و انجام امور یادگیری خود به یک روش مستقل و یدون تحریک شدن یا هدایت توسط افراد دیکر است . تشويق به يادگيري خودراهبر مورد انتقاد بوده است . چون ممكن است به شكل فريبنده اي اين طور به نظر برسد كه يادگيري خودراهبر يك كار كاملا فردي و بدون هيچگونه تاثير يا محدوديت از طرف موقعيت اجتماعي ، اقتصادي و سياسي فرد مي باشد . بنابراين بايد توجه كرد كه خودراهبري نيازمند كسب مهارت مربوطه و همچنين ارتباط با موقعيتي كه خودراهبري در آن صورت مي گيرد ، است . يادگيري خودراهبر به عنوان يك فرايند چندبعدي دربرگيرنده بخش هاي زمينه اي ، رفتاري ، عاطفي و شناختي مي باشد.
ویژگی های افرادخودراهبر
-خودکنترلی
-خودمدیریتی
-انگیزه واشتیاق به یادگیری
-حل مسئله به منظورنیل به بهترین نتایج یادگیری
مولفه های موثردرونی یادگیرندگان برای ارتقای یادگیری خودراهبر
1)انگیزش فراوان
2)جهت گیری هدف
3)خودکارآمدی
4)منبع کنترل
5)خودتنظیمی
6)علایق،نگرشهاوتلاشهادرجهت انجام یک تکلیف یانیل به یک هدف
عوامل تاثیرگذاربرافرادخودراهبر
درونی:سبک یادگیری ،ویژگی های شخصیتی،انگیزش وآمادگی برای پذیرش مسئولیت
بیرونی:نهادهای آموزشی
یادگیری خودراهبرتحت عناوین مختلفی موردبررسی قرارگرفته است:
-یادگیری خودراهبربه عنوان روند:نوعی مطالعه است که محصلان مسئولیت اصلی برنامه ریزی،اجراوارزیابی رابرعهده دارند.
-یادگیری خودراهبربه عنوان فرایند: هدف پرورشی فراگیران متکی به خودوهمواره فعال ودرحال تکاپوست.
منبع:آموزشهای منتهی به یادگیری خودراهبر،شرف الدین منصوری قزلحصار
یادگیری خودراهبر،مهدیه سقایی
تعریف(دمیرل):آرزوی مداوم یادگیری وپذیرفتن مسئولیت فردی است دراین یادگیری فردزندگی ،رفتاروافکارش راازنوبازبینی می کند.
سه محورعمده ی یادگیری مادام العمر:
1)کل نظام آموزشی درپذیرش فراگیرمادام العمرتمرکزکند.
2)علاوه برنظام آموزشی،سازمانهاوموسسات آموزشی به فرایندیادگیری مادامالعمرنیازدارند.
3)اشخاص دراین شرایط مدیریت یادگیری رابرعهده دارند.
یادگیری مادامالعمر که با عنوانهای دیگری مانند یادگیری مستمر، یادگیری مداوم، یادگیری در دوران زندگی نیز آورده شده است، یک مفهوم هنجاری نیست، بلکه یک اصل سازمانیافته چندبعدی است که جنبه عمودی آن شامل طی فرآیند یادگیری از تولد تا مرگ است و جنبه افقی آن که کل گستره زندگی فردی و اجتماعی را در بر میگیرد، بر زمینههای متفاوت یادگیری شامل خانواده، اجتماع، مدرسه و محل کار متمرکز میشود. این نوع از یادگیری به جای تمرکز روی یادگیری یکنواخت در یک برهه از زندگی و استفاده از آن در بقیه عمر، ناگزیر از پراکندهسازی تمامی حواس و امکانات یادگیری در سرتاسر عمر است تا فرد بتواند متناسب با تغییرات روزمره زندگی و همراه با آنها، امکانات معیشتی خود را در این تطابقیابی جدید به بهترین وجه میسر سازد. در واقع، یادگیری مادامالعمر اصل اساسی سازماندهی برای مشارکت در پیشبرد یادگیری رسمی، آزاد و غیر رسمی است. این نوع از یادگیری برای سه مرحله از زندگی با سه هدف متفاوت متمرکز است: 1- توسعه فرهنگی: وابسته به فهم، مالکیت فکری و مفهومسازی 2- توسعه اجتماعی وابسته به شهروندی و مشارکت اجتماعی 3- توسعه حرفهای و اشتغالپذیری وابسته به تولید، رضایت شغلی، رفاه مالی و پایداری اقتصادی.
یکی از ابزارهای مهم یادگیری مادامالعمر که امروزه بر توسعه و کاربرد آن تاکید فراوان میشود، استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) در فرآیند یادگیری است. فناوری ارتباطات و اطلاعات این فرصت را در اختیار مردم قرار میدهد تا بتوانند از طریق تعامل و شبکهسازی، علاوه بر افزایش دانش و اطلاعات خود، به تولید درآمد و شرکت در برنامههای اجتماعی بپردازند. با این وجود، الزامات فنی و پیشرفته این فناوری باعث شده است که بسیاری از مردم قادر به دسترسی به این نوع فناوری نباشند. از این رو یونسکو تمام تلاش خود را بهکار گرفته است تا از طریق تشویق کشورها به تدوین و اجرای سیاستهای مناسب برای گسترش فناوری ارتباطات و اطلاعات در سطح ملی، دسترسی مردم به این مبنع اطلاعاتی را در سطح جهان گسترش بخشد. مرکز تخصصی یونسکو که به یادگیری مادامالعمر میپردازد، موسسه یادگیری مادامالعمر یونسکو (UIL) در آلمان است که در جهت توسعه، ترویج و انتقال بهترین تجارب در زمینه یادگیری مادامالعمر در سطح جهان فعالیت می کند. منبع :یادگیری مادام العمر،پریسادستجردی ووبلاگ
چكيــــده : جهاني شدن بعنوان يك فرايند گريز ناپذير در قرن بيست و يكم در ابعاد سه گانه خود (اقتصادي ،سياسي و فرهنگي ) آموزش و پرورش را دستخوش تغيير و تحول مي نمايد ،از اين رو شناسايي ويژگيها و آثار اين فرايند بر آموزش و پرورش (و به عبارتی جهانی شدن تعلیم و تربیت) يكي از وظايف اصلي هر نظام تعليم و تربيت و از جمله نظام آموزش و پرورش ايران مي باشد. در این میان می توان به پيامدهاي اقتصادي جهاني شدن برای نظام آموزش و پرورش از جمله توجه بيشتر بر آموزشهاي فني و حرفه اي و استفاده بيشتر از تكنولوژي اطلاعات ،و پیامدهای بعد سياسي جهاني شدن از جمله كمرنگ شدن نظارت و تسلط دولت و حكومت بر نظام تعليم و تربيت و پیامدهای بعد فرهنگي جهاني شدن از جمله ترویج فرهنگ غرب و كمرنگ شدن ويژگيهاي بومي و به مخاطره افتادن هويت ملي و ارزشهاي ديني در برنامه های درسی مدارس اشاره کرد. از طرفی می توان به برقراری ارتباطات فرهنگي بيشتر و شناخت ساير فرهنگها به عنوان فرصتهای پیش روی تعلیم و تربیت اشاره کرد. بنا براین ديدگاه جهاني شدن فرصتها و چالشهايي را برای نظام تعليم و تربيت به طور عام و برای ایران بطور خاص پدید می آورد. كه با بهره گيري از اين فرصتها و با شناخت بهتر چالشها مي توان به حفظ ميراثهاي فرهنگي و اعتلاي نظام تعليم و تربيت در راستاي جهاني شدن پرداخت .تبیین و تحلیل این فرصتها و تهدید ها از جمله اهداف این مقاله است.
به اطلاع شما میرسانم که کلیه فایل های درس آماراستاد گرامی آقای دکتر عسگری رو براتون روی وبلاگ می زارم تا اگر کسی از فصل های تدریس شده نداره از روی وبلاگ دسترسی داشته باشه .همین طور کلیه این فصل ها رو به صورت یک فایل word 30 صفحه ای تهیه کردم که می تونید خیلی راحت از روی اون پرینت گرفته وبه صورت یک جزوه درسی مطالعه کنید.
با تشکر : فاطمه روحداد
امام علی (ع) میفرمایند:به پیامدها بیاندیش تا در بحرانها گرفتار نشوی.
آیندهپژوهی یکی از علوم استراتژیک میباشد که متأسفانه حتی برای اکثر اساتید و پژوهشگران داخلی نیز ناشناخته است. آیندهپژوهی دانش و معرفتی است که سازمان را نسبت به رویدادها، فرصتها و مخاطرات احتمالی آینده آگاه نموده، ابهامات، تردیدها و دغدغههای فرساینده آن را کاسته و توانایی انتخابهای هوشمندانه سازمان را افزایش میدهد، در یک کلام، آیندهپژوهی ابزاری برای ((مهندسی هوشمندانه آینده)) است.
لذا بهتر است همه سازمانها در کنار مدیریت ریسک به مقوله آیندهپژوهی توجه بیشتری داشته باشند تا با استفاده از مسیرهایی که این علم در اختیارشان میگذارد، راهبردهای معطوف به آیندهسازی را شناسایی نموده و با سهولت بیشتری به آیندههای مطلوب خود برسند.
وظیفهای که آموزش و پرورش درپیش رو دارد روشن است: هدف اولیه آن باید افزایش دادن قدرت مواجهه آنان باشد، یعنی اینکه فرد بتواند با سرعت و رعایت صرفهجویی خود را با تغییر مداوم انطباق دهد و آهنگ تغییر هر چه تندتر شود، باید برای تشخیص الگو و شکل آینده توجه بیشتری مبذول داریم. همه کارکنان و معلمان مدرسه باید یاد بگیرند که درباره آینده به پیشفرضهای مکرر و محتمل و درازمدت دست بزنند.
بنابراین به منظور درست کردن آموزش و پرورش جامعه فراصنعتی، در وهله اول باید بتوان تصاویری پیدرپی و علیالبدل از آینده درست کرد، مثل پیشفرضهایی درباره مشاغل و حرفهها و پیشههایی که ممکن است تا پنجاه سال دیگر مورد نیاز باشد. پیشفرضهایی درباره انواع شکلهای خانواده، روابط انسانی که بعدها برقرار میشود، انواع مسائل اخلاقی که در اینده پدید خواهد آمد، نوع تکنولوژی که گرداگرد ما را خواهد گرفت و ساختمان تشکیلاتی که در تاروپود ان گرفتار خواهیم شد.
اکنون در ایالت متحده آمریکا دو مرکز تحقیقاتی برای برنامهریزی آموزشی که مخارجشان را دولت فدرالی تأمین میکند، یکی در دانشگاه سیراکوز و دیگری در مؤسسه تحقیقاتی استنفورد، مشغول فعالیتاند که با همین اهداف آینده را مورد بررسی و کاوش قرار میدهند.
منبع: شوک آینده / آلوین تافلر؛ ترجمه حشمتالله کامرانی؛ با پیشگفتاری از شهیندخت خوارزمی.─تهران: علم، 1379.
آینده پژوهی
باآآینده پژوهی وشناخت ویّژگی های محیط درآینده،ساختارهای مناسب برای ادامه ی فعالیت سازمان آموزش وپرورش کشورتعیین می گردددستیابی به کارایی درآموزش وپرورش مستلزم رویکردبه تغییر واعمال تغییرات مناسب باشرایط آینده است .دراین میان آموزش وپرورش کشور درمواجهه باتغییرات ،بیازمندتحولاتی درساختار،قوانین ومقررات ،روشهاوآئین نامه ها شیوه نامه های اجرائی ومحتوای مطالب آموزشی است.
ضرورت آینده پژوهی درآموزش وپرورش ایران
آینده پژوهی درآ.پ به دلیل ارتباط آن بانسل درحال تربیت جامعه وتاثیرکارکرد آن برکارایی سازمانها ومرجعیت آن درتامین نیروی متخصص ومتعهداهمیت دارد.
نیازسنجی آموزشی وتربیتی جامعه وانعکاس آن به میزان عالی ازکارویژه ی مطالعات آینده است علاوه براین برخی ازضرورت های آینده پژوهی رامی توان درمواردزیردسته بندی کرد:
-آماده شدن خودودیگران دربرابرآینده
-درک زودهنگام خطرات وهشدارها
-کسب موفقیت وبرتری دررقابت ها
-سازگاری باتغییرات
-کسب موقعیت درقالب روندها ومسیرتغییرات
-کسب ایده درباره ی برنامه ی درسیوسرمایه گذاری برای منافع موجود
اهداف آینده پژوهی در آموزش و پرورش
1)تعریف آینده های مطلوب آموزشی
2)ارائه ی تصویری از وضعیت آینده ی فناوری وتأثیر آن بر فعالیت های آموزشی
3)برآوردن وکشف موقعیت جدید ناشی از تغییرات
4)فرضیه سازی برای بهره برداری از فرصت های در حال ظهوردر سطح آ.پ کشور
5)پیش بینی آسیب های فرهنگی و آموزشی ناشی از شرایط نوین
6)ایجاد انعطافدر ساختبر و مأموریت ها با هدف کنترل آسیب های آینده
7)بازبینی راهبردها و اهداف سازمانی آ.پ
8)اتخاذ موضع فعال مسئولان و تصمیم گیران آموزش و پرورش در مواجهه با شرایط آینده
برای آنکه دید وسیعی نسبت به آینده داشته باشیم (آینده نگری)باید آن رابشناسیم (آینده شناسی)و برای شناخت آن باید درباره ی آن مطالعه وتحقیق کنیم(آینده پژوهی) به عبارت دیگر لازمه ی آینده نگری ، آینده شناسی و آینده شناسی مستلزم آینده پژوهی است. تلاش برلی بررسی آینده بایستی نظام مند باشدتا تحت عنوان آینده پژوهی قرار گیرد.
(منبع، آموزگار مقطع ابتدایی اسلامشهر، درروزنامه ی سیاست روز، دوشنبه 14 فروردین 91، شماره ی 3035 )
رویکردهای آینده پژوهی
1)آینده پژوهی اکتشافی:باتوجه به روندهای فعلی آینده می تواندچگونه باشد؟نقطه ی عزیمت زمان حال است.
2)آینده پژوهی هنجاری:باتوجه به اصول هنجارها وارزشهاآینده چگونه بایدباشد؟نقطه ی عزیمت آینده است.
محورهای اصلی آینده پژوهی پرداختن به آینده ی پرابهام وتلاش درراستای ساخت آن است آینده پژوهی به عنوان رشته ای فرارشته ایبرای نیل به این هدف خطیر همچون سایرعلوم نیازمندابزاروادوات خاصی است این دانش نوروش خود راازسایرعلوم باقدمت بیشترگرفته است.روشهای آینده پژوهی به دنبال به حداقل رساندن عدم اطمینان هاست.
منبع:اصول وروشهای آینده پژوهی ،امیرهوشنگ حیدری(سایت نورمگز)
تغییربرنامه ی درسی ممکن است به عنوان هرنوع تغییردرابعادیادشده وبرنامه ی درسی تعریف شود.همه ی مراجع علمی تغییرراچیزی نویاجدیدبرای افراد که ازآن تاثیرمی پذیرندتغییررانمی توان تازگی ذاتی دانست ,چراکه تازگی ذاتی اختراع نامیده می شود.
مفاهیمی که دررابطه باتغییربه دو دسته تقسیم می شود:
1)مفاهیمی که به ماهیت تغییرمربوط است که شامل(تغییر،نوآوری،اصلاح،جنبش)
2)مفاهیمی که به فرایندیامراحل تغییرمربوط است که شامل(تدوین،نشر،ترویج ،انتشار)
هرچنداصطلاح تغییربرنامه ی درسی گهگاه به منظوراشاره به تغییرات ویژه به کارمی رود امابرای اشاره به تغییردربرنامه ی درسی خاص واژه ی نوآوری استفاده می شودبه طورمثال نوآوری شامل یک برنامه ی جدیددردرس خواندن
بیشترمحققان،فرایندتغییربرنامه ی درسی رادرسه مرحله ی کلی توصیف می کنندَشامل:آغاز،کاربست،ارزیابی
آغاز(تدوین،پخش،انتشار،طراحی)
کاربست(اجرا)
ارزیابی(نهادینه کردن)
فولن چهره ای است که صاحب مکتب ودیدگاه خاصی درباره ی فرایندتغییرواجراست.درارتباط باویژیگی های تغیییربرنامه ی درسی واجراچهارعامل مهم است نیازوقابلیت انطباق,وضوح پیچیدگی،کیفیت وقابلیت اجرایی موادآموزشی
منبع:مقاله ی تغییربرنامه ی درسی(احمدرضانصراصفهانی)ازکتاب برنامه ی درسی نظرگاههاورویکردها (محمودمهرمحمدیوهمکاران)
چهارچوب عمل داکارمی گویدکه قلب آموزش برای همه درسطح کشوری قرارداردودرضمن تاکیدمی کندکه هیچ کشوری اگربه راستی نسبت به آموزش برای همه متعهداست نبایددرتحقق بخشیدن به این هدف به دلیل فقدان منابع بامشکل روبه روشود.
منابع:آموزش وپرورش برای همه ُاحمدمختارپور(مدیرکل یونسکو)نورمگز
کارگاه موضوعی آموزش برای همهُدکترحمیدسپهر(سایت نورمگز)
آموزش برای همه
پیشرفت چشمگیر و روز افزون علوم و فنون موجب شده دانش و مهارتهای انسان درصورت عدم ارتقای لحظه به لحظه ی کیفی و کمی، با نقصان روبرو شود. لذا بقای افراد به عنوان آحاد تشکیل دهنده ی جوامع، مستلزم به روز شدن دائمی آموخته ها و اندوخته های علمی و نیز ارتقای مهارت ها و قابلیت های افراد می باشد و این مهم میسر نخواهد بود مگر با آموزش. مقوله ی آموزش شامل کلیه ی اقدامات و تلاش هایی است که در جهت ارتقای سطح دانش، آگاهی، معلومات و نیز مهارتهای فنی و حرفه ای افراد جهت آماده کردن آنان برای انجام وظایف محوله در آینده انجام می پذیرد. باعنایت به مراتب فوق، باید گفت امروزه آموزش به عنوان یکی از سازوکارهای اصلی توسعه ی منابع انسانی در حوزه های مختلف مورد توجه می باشد.....
فرهنگ
از دیدگاه جامعه
شناختی، فرهنگ نه عینی است و نه ایستا، بلکه پدیده ای پویا و تحت تاثیر عوامل
اقتصادی، سیاسی و فن آوری است. فرهنگ نه یک چیز بلکه یک پدیده است. در هیچ جا به
صورت عینی وجود ندارد بلکه در ذهن انسان به صورت درونی شده حضور دارد و دارای
عناصر چندی است. رالف لینتون فرهنگ هر جامعه را دارای عناصر سه گانه زیر می داند ....
راهنماي بــــرنامه ريـــزي آموزشـــــي آموزش برای همهEFA
سال 2001، دفتر مركزي يونسكو در منطقه آسيا و اقيانوسيه، با همكاري كارشناسان و متخصصان هفت كشور آسيايي و چهار كشور اروپايي طي يك فرآيند فشرده شش ماهه اقدام به تهيه راهنماي برنامه ريزي عملي، وسيع و طولاني مدت كشورها قرار گيرد. اين راهنماي برنامه ريزي آموزشي در تابستان سال 1382(2003) توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي وزارت متبوع، جداگانه ترجمه، تنظيم، تكثير و توزيع شد.
تــــرتيب اولويت سطــوح فــــرآيند بـــرنامه ريـــزي
براساس راهنماي بــرنامه ريـزي آموزشـــي آمـــوزش بــــراي همه
۱. اولين سطح، مدرسه مي باشد و سازمان دهي فرآيند ياددهي ـ يادگيري و مشاركت والدين و اجتماع را بر عهده دارد.
۲. دومين سطح، منطقه ، شهرستان و استان مي باشد كه امور پشتيباني مدرسه، مانند تربيت معلم، توليد موضوعات و مواد درسي، مديريت نيروي انساني و پوشش تحصيلي دانش آموزان ، تخصيص و بهره وري منابع را به عهده دارد.
۳. سومين سطح، سطح ملي و مركزي است كه پشتيباني سطوح قبلي، تصميم گيري هاي كلان در تدوين معيارها و يكپارچه سازي برنامه هاي سطوح قبل را عهده دار است.
چارچوب عمل داکار در اجلاس جهانی آموزش وپرورش درسنگال در سال ۲۰۰۵ برگزارشد که در این چارچوب شش هدف عمده شرح داده شده است که عبارتند از:
۱-گسترش وبهبود مراقبت های آموزشی دوران کودکی به ویژه برای آسیب پذیر ترین ومحروم ترین کودکان
۲- تضمین اینکه تا سال ۲۰۱۵ همه کودکان به ویژه دختران وکودکان مناطق محروم واقلیت ها به آموزش ابتدایی اجباری با کیفیت خوب وکامل دسترسی داشته ودوره مذکور را به پایان برسانند .
۳-تضمین اینکه نیازمندی های یادگیری خردسالان وبزرگسالان از راه دسترسی عادلانه به برنامه های مناسب یادگیری وآموزشی مهارت های زندگی روزمره برایشان امکان پذیر شود.
۴- دست یابی به سطوح ۵۰درصدی در سطوح سواد بزرگسالان تا سال ۲۰۱۵ به ویژه برای زنان.
۵-حذف تبعیض های های جنسی در آموزش ابتدایی ومتوسطه تا سال ۲۰۰۵ وتحقق یکسان سازی تا سال ۲۰۱۵ با تمرکز بر دسترسی کامل برابر دختران به آموزش های پایه.
۶- افزایش وبهبود کیفیت آموزش در تمامی ابعاد به نحوی که نتایج آن به ویژه در زمینه سواد خواندن ونوشتن ،حساب مقدماتی وکسب مهارت های لازم ومهم زندگی محسوس باشد.
منابع وماخذ مورد استفاده:
چهارچوب عمل داکار - آموزش برای همه
نشریه: علوم تربیتی » تعلیم و تربیت استثنائی » خرداد و تیر 1382 - شماره های 18 و 19
(2 صفحه - از 11 تا 12)
سازمان یونسکو
سایت نور مگز
برای خواندن متن به روی زیر کلیک کنید
پژوهشهای بینالمللی پیرامون "فرهنگ آموزش و یادگیری" نشان میدهند که آموزش فعالیتی فرهنگی است. فعالیتهای فرهنگی در قالب سناریوهای فرهنگی تبیین میشوند و دانش عمومی درباره رویدادهایی هستند که در ذهن پدیدآورندگان آنها وجود دارند. این سناریوها رفتار فردی و اجتماعی را هدایت میکنند و به همگان میگویند که چه انتظاراتی از فرایند آموزش و یادگیری میتوان داشت.
بنابر این رویکردهای آموزش و یادگیری از مناسبات فرهنگی، فکری و نظری متفاوتی تغذیه میکنند. اقتباس رویکردها و روشهای اندیشه و عمل تربیتی بدون توجه به موقعیتهای فرهنگی و اجتماعی زیست و بالندگی آنها آفت زا است و در عمل ناکارآمدیهای بسیاری را به فرایند آموزش و یادگیری تحمیل میکند. داستانهای غم انگیز ناکامیهای پیاپی اصلاحات آموزشی فراگیر، اقتدار- بنیادو تقلیدی، نظامهای آموزشی بخشی از جهان سوم ازجمله ایران در دهههای گذشته را به اصلاح هراسی یا امتناع از اصلاحات آموزشی کشانده است. بنابر این بازبینی ساختار وچارچوب اندیشه و عمل آموزش، یادگیری و پرورش با رویکرد فرهنگی و تاکید بر تربیت ضرورتی است که باید بر مبنای مطالعات بین فرهنگی، پژوهشهای تطبیقی و با استفاده از روش های پژوهش کیفی و مردم نگارانه انجام و ترویج شود.
فرهنگ آموزش در مدارس ژاپن :
دکتر ابوالفضل بختیاری: در این نوشتار که نویسنده طی چندین سال به مطالعه و مشاهده سرزمین آفتاب تابان (ژاپن) پرداخته، درسهایی از فرهنگ آموزش و مدارس ژاپنی ها را به صورت خلاصه ارائه کردهاست.
به ژاپن باید به مثابه آئینه نگاه کرد و نه یک راهکار (مری وایت ۱۹۸۷ به نقل از لوئیس ۱۹۹۵ ترجمه افشین منش و ایلبگی طاهر ۱۳۸۵)
برای شناخت سرزمین خود، باید سرزمین دیگری را شناخت.(لوئیس ۱۹۸۵ترجمه افشین منش و ایلبگی طاهر ۱۳۸۵)
اشاره
در دهه های اخیر دستاوردها و پیشرفت های شگرف ژاپن موجب حیرت و حسرت جهانیان شده است. بطوریکه بسیاری از پژوهشگران راز موفقیت و توفیق ژاپنی ها را در فرهنگ آموزش و پرورش آن جستجو می کنند. در این نوشتار که نویسنده (از کارشناسان پژوهشگاه آموزش و پرورش است) طی چندین سال به مطالعه و مشاهده سرزمین آفتاب تابان (ژاپن) پرداخته، درسهائی از فرهنگ آموزش و مدارس ژاپنی ها را به صورت خلاصه ارائه کرده، که تقدیم می شود:
مقدمه
پژوهش های انجام شده در خصوص فرهنگ آموزش و فرهنگ مدارس ژاپنی ها، اعجاب جهانیان را برانگیخته است. بطوریکه در چندین آزمون بین المللی (TIMSS تیمز)، آموزش و پرورش ژاپن جز کشورهای برتر جهان بوده است، همچنین مطالعات تطبیقی آموزش و پرورش نشان می دهد که آموزش و پرورش عمومی به ویژه دوره ابتدائی از کیفیت بسیار بالائی برخوردار است (سرکارآرانی، ۱۳۸۴). “اَزرا ووگل” (استاد دانشگاه هاروارد) که حدود ۲۰ سال در آنجا به مطالعه مشغول بوده می نویسد: من از موفقیت های ژاپن طی دو دهه اخیر شگفت زده شده بودم، از خودم می پرسیدم چرا ژاپن، بی آنکه منابع طبیعی داشته باشد، تا این حد در حل مشکلاتی که برای جامعه آمریکا ناگشوده مانده موفق بوده است؟! اما به راستی راز موفقیت ژاپن در چیست و کدام ویژگی باعث شده تا بسیاری از آگاهان، قرن بیست و یکم را قرن ژاپن بدانند و آن را کشور شماره ۱ بشناسند؟
نظام آموزش ابتدایی درژاپن:
مدارس ابتدائی در ژاپن بسیار جالب و دیدنی هستند، ساختار و نظام آموزش ابتدایی ژاپن به پرورش شخصیت کودک در این دوره بسیار توجه دارند. فضای فیزیکی مدارس ابتدایی بسیار مجهز و درخور توجه هست، بطوریکه اکثر مدارس ابتدایی در ژاپن استخر دارند و فضای فیزیکی بسیار تمیز و با طراوت هستند. اما چرا مدارس ابتدائی؟
اکثر پژوهشگران آموزش و پرورش ژاپن، مدارس ابتدائی ژاپن را بسیار سرزنده، بزرگ، جالب و جاذب توصیف کرده اند، برای مثال “کومینگر” می گوید:
مدارس ابتدایی، گل سرسبد آموزش و پرورش ژاپن هستند. ژاپن در مقایسه با ایالات متحده آمریکا، سهم بیشتری از تولید ناخالص ملی خود را در مقاطع ۱۲ سال تحصیلی (ابتدایی تا دبیرستان) و مقدار کم تری از آن را در آموزش دانشگاهی خویش، هزینه می کند.
در طول بیش از یکصد سال، رهبران و دولتمردان ژاپنی به دوره آموزش ابتدایی به عنوان محوری سرنوشت ساز در توسعه ملی، نظر داشتند، چنانکه آری نوری، موری (معمار مدرنیزاسیون ژاپن) در سال ۱۸۸۵ می نویسد:
۹۹ درصد دانش آموزان دوره ابتدایی در ژاپن در مدارس ابتدایی دولتی، در محل اقامت خود درس می خوانند در این دوره تحصیلات، آموزش رایگان است و فرزندان تمام ساکنان محل، اجازه ثبت نام دارند (لوئیس ترجمه افشین منش و ایلبگی طاهر ،۱۳۸۵،۵).
در ژاپن ۹۰ درصد دانش آموزان، کلاس دوازدهم را با موفقیت پشت سر می گذرانند (این نسبت در آمریکا ۷۳ درصد و در اروپا ۵۰ درصد است) [رولن و بیورک ۱۹۹۸، ترجمه رعیتی دماوندی ،۱۳۸۳-۱۳]
برگرفته از مرکز مطالعات ژاپن